Categorie: dagelijks leven

Het was warm en het was platenbeurs. Ik zat in tweestrijd.  Ga ik mijn platenverzameling uitbreiden, of op mijn dakterras liggen.

Het werd het laatste. ’s middags reden Joris en ik naar Utrecht. We hadden sowieso allebei nieuwe antistatische binnenhoezen nodig.

Het tientje entree was al even schrikken, maar helemaal eng was de torenhoge bedragen die sommige standhouders voor hun vinyl durfden te vragen. Dat terwijl de aardolieprijs al weer lang aan het zakken is. Kennelijk denken sommige houders dat de gek het er toch wel voor geeft en dat ze werkelijk alles kunnen vragen. Gelukkig weet ik beter.

Dan maar de één-euro-bakken. Want eerlijk is eerlijk, daar kom je veel vaker onverwachte dingen tegen die dan ook nog eens vrijwel niets kosten. Zoals bijvoorbeeld die Duitstalige LP van de Nederlandse anti-koelkast punkband Bots.

Pas thuis kwam ik erachter dat er een plaat van Marianne Rosenberg in de Bots-hoes zat. ‘Ich bin wie du’, zong ze. Ik durf te wedden dat Bots-voorman Hans Sanders daar heel anders over denkt.

Met een leeg gevoel werd ik wakker. Kennelijk had de crematie van Johan meer indruk gemaakt dan ik vooraf had verwacht. Terwijl ik Johan niet ga missen.

Dat laatste klinkt nogal bot, maar ik kwam Johan sinds de sluiting van Poppodium PARA, waar we beiden vrijwilliger waren, nog maar enkele keren per jaar tegen. Mensen die je niet vaak meer ziet, mis je niet snel. Op een gegeven moment valt ineens op dat ze er niet meer zijn. Zo was hij bijvoorbeeld ook al jaren vrijwilliger bij Breda Barst. Dat was niet genoeg voor hem. Johan wilde meer betekenen voor de mensen om hen heen. Pogingen om iets met kleinschalige ontwikkelingshulp te doen, waren mislukt en kennelijk, zo concluderen we achteraf, voelde dat voor Johan – geheel onterecht – als falen.

De dienst eindigde met een nummer van Placebo, Song to say Goodbye. You are one of God’s mistakes / You crying, tragic waste of skin / I’m well aware of how it aches / And you still won’t let me in. Wrang, maar raak.

Hoe verwrongen ook de argumenten, uiteindelijk heeft iedereen in mijn ogen het recht om zichzelf van het leven te beroven. ‘Maar je hebt toch ook rekening te houden met je omgeving’, wierpen anderen tegen. Ja, natuurlijk, maar rekening houden met wil niet zeggen dat je verplicht bent om ongelukkig en tegen je zin je leven te blijven leven. Het is euthanasie zonder medische, maar wel met geestelijke noodzaak. Samengevat: zelfdoding is voor mij een recht waarvan ik hoop dat niemand er gebruik van zal en hoeft te maken.

Na de crematie doken we met een klein groepje de kroeg in, in de wetenschap dat we anders toch ook niets productiefs meer gedaan zouden hebben die dag. Ik proostte op al de keren dat ik Johan niet meer tegen kan komen.

 

Het was stil in het crematorium. Slechts het geluid van krassende pennen op de condoleance-kaartjes vulde de ontvangsthal, en het abrubte gesnotter van mensen die faalden in hun poging het intense verdriet voor zich te houden en te bewaren voor de dienst.

Men hoort te zeggen dat het een mooie dienst was, maar dat was het niet. Het verdriet van de familie, vrienden en kennissen was heftig. De voorgangster zat er echter volstrekt naast. Toon, intonatie, zelfs het zalvend bedoelde glimlachje, alles riep irritatie en verzet op. ‘Mens, donder op’, was mijn inwendige gevoel.

Wellicht is het wel het gebrek aan een dader, die dat oproept. Want wie kun je nu de schuld geven van een zelfdoding? De dader ligt op het kerkhof, letterlijk. En dus wordt de voorgangster mikpunt van alle woede. Zij, de buitenstaander, de beroepsverdrietige die aan de lopende band verhaaltjes afwerkt. Die wel zegt, maar niet voelt. Die er niet bij hoort.

Johan was dertig jaar en had al een heel leven achter zich.

Het was een drukke dag. Terug op Schiphol direct door naar mijn werk, daarna thuis even mijn bagage achterlaten en daarna door naar de fractie en een Breda Barstvergadering. Net toen ik de deur achter me dicht wilde doen ging de telefoon.

„Hoi, met Julie.”
„Hé, Julie, hoe gaat het.”
„Nou ja. euhm, hé, jij kende Johan toch?”

Meestal weet je dan al ongeveer wat er daarna gaat komen. In dit geval bleek het zelfdoding.

De laatste dag in Oslo was gereserveerd voor het Munch Museet. De Schreeuw en de Madonna hingen er helaas niet aangezien deze in 2004 gestolen en in 2006 zwaar beschadigd teruggevonden werken nog steeds in reparatie zijn.

Vrolijk wordt je niet van de schilderijen van Edvard Munch. De Noorse schilder moet een getergd leven hebben gehad, getuige zijn nalatenschap van schilderijen en tekeningen. Want hoewel zijn meest tot de verbeelding sprekende ‘Schreeuw’ ontbrak, hing het minstens zo indrukwekkende ‘Angst’ wel in het museum en ook het bekende ‘Avond op Karl Johan’ loopt niet bepaalt over van levensvreugde.

Desondanks, of misschien wel juist daardoor, was de permanente tentoonstelling prachtig om ook eens in het echt te zien. De intense kleurcombinaties grijpen je soms bij de keel. Andere schilderijen tonen een immense vaalheid, laten je leeglopen, zoals ‘Dood in de Ziekenkamer’.

Het enige nadeel van het Munch Museet is dat alle schilderijen beschermd worden door een glazen plaat. Jammer dat dat tegenwoordig nodig is.