selcuk.nl

Nog een ingewikkeld dossier dat net voor het zomerreces nog even door de commissie heen moest: het Masterplan voor het voortgezet onderwijs. Of, om een even onbegrijpelijke term te gebruiken: de doordecentralisatie van de onderwijshuisvestingsgelden.

In het kort: Breda ontvangt jaarlijks een bepaald bedrag voor de huisvesting van het onderwijs van de landelijke overheid. Aangezien dat niet voldoende is voor adequate huisvesting, doet Breda daar jaarlijks ook nog een bedrag bij. Nu kun je twee dingen doen: dat geld gewoon doorgeven aan de individuele scholen, of vragen of ze samen willen werken. Breda kiest voor dat laatste. Op zich niets aan de hand.

Alle scholen moeten in weze hun gebouwen onderbrengen in een corporatie. Die beslist vervolgens welke scholen aan de beurt zijn voor een opknapbeurt, uitbreiding of nieuwbouw. Maar het Masterplan legt de scholen nog meer verplichtingen op. Om het grootste bezwaar maar even op te noemen: in het Masterplan wordt gesproken over onderwijsdoelen en over profilering. Begint het al te jeuken?

De onderwijsdoelen bijvoorbeeld. In het Masterplan staat op welke ontwikkelingen het onderwijs moet inspelen: „De kenniseconomie, de informatiemaatschappij, de mondialisering, de multiculturele samenleving en de vergrijzing zijn daarbij de meest in het oog springende onderwerpen. Het zal niet meer zo lang duren dat de scholen uitsluitend blijven werken volgens een landelijk vastgesteld eindexamenprogramma. De scholen kunnen in de toekomst meer inspelen op de ontwikkelingen in de maatschappij.”

Over profilering schrijft het Masterplan onder meer: „De HAVO- en VWO-scholen zijn van mening dat zij het best op de ontwikkelingen kunnen inspelen door het versterken van hun profilering, zodanig dat daaruit een complementair onderwijsaanbod voortvloeit en de versterkte profielen een betere aansluiting op de maatschappelijke ontwikkelingen en op het vervolgonderwijs waarborgen.” Vervolgens noemt de notitie de profielen op waarop de verschillende scholen zich zouden moeten richten.

Wat mij betreft hoort de gemeentelijke politiek zich niet te bemoeien met de inhoud van het onderwijs. Zolang wij vrijheid van onderwijs hebben in dit land is het aan de scholen zelf om hun profiel te bepalen. Dat geld ook voor het onderwijsprogramma. Naast een landelijk vastgesteld curriculum staat het elke school vrij om de resterende ruimte naar eigen inzicht in te vullen. Want hoewel de bovenstaande dingen allemaal onschuldig en positief lijken, is hier sprake van in mijn ogen een verkeerde inmenging.

De meeste scholen zijn derhalve toch positief over het masterplan als geheel. Dat komt omdat er verder overwegend positieve dingen in het Masterplan staan. Maar wellicht ook een beetje omdat de wethouder heeft gedreigd het extra bedrag dat Breda toevoegt aan de onderwijshuisvestingsgelden in te trekken, wanneer de onderwijsinstellingen niet accoord gaan met het plan.

Al met al geen erg sjieke gang van zaken. Maar de overgrote meerderheid van de scholen heeft te kennen gegeven dat ze graag zouden willen dat er met dit plan wordt ingestemd, zodat zij verder kunnen gaan met de uitwerking. En aangezien het uiteindelijk allemaal om hen gaat, heb ik dan ook maar ingestemd. Met de voorwaarde dat alle scholen straks instemmen met de verdere uitwerking en ook de voorwaarde dat de gemeentelijke overheid zich verder niet mag bemoeien met de gang van zaken op de individuele scholen.

Wat doe je als er inspraakreacties op een notitie op de agenda staan als je de notitie zelf niet verbijsterend goed vindt, maar de verantwoordelijk wethouder ook niet teveel wilt beschadigen. Dan ga je punten opnoemen die in de definitieve notitie nadrukkelijker aandacht verdienen.

De woonvisie is allereerst een belangrijk document, omdat de bouw van meer betaalbare woningen een belangrijk punt is van onze coalitie. Wat dat betreft was het al rijkelijk laat te noemen toen de eerste notitie enkele maanden geleden voor het eerst in de commissie werd besproken. En die commissie was behoorlijk kritisch. Terecht: nergens werd goed duidelijk hoe Breda de lovenswaardige doelstellingen wilde gaan halen.

De inspraakreacties van de burgers en instellingen, waaronder de woningbouwcorporaties, waren op punten ook behoorlijk kritisch. En op zich viel daar niet zo heel veel meer over te vertellen. Het is daarna gebruiklelijk dat de wethouder de opmerkingen die eerder al in de commissie waren gemaakt en de inspraakreacties verwerkt in een definitieve nota. Om echter te benadrukken dat er nog heel wat zaken uitgewerkt moeten worden, herhaalde de commissie nog eens wat er allemaal ontbrak. Dat deed ik ook. Met daarbij de opmerking dat de wethouder met het uitwerken van zijn woonvisie het nog heel druk zou krijgen deze zomer.

De laatste week voordat het reces in Breda zou aanbreken, was de ergste. Nu wegen de laatste loodjes van het politieke jaar sowieso altijd redelijk zwaar, maar dit maal was de uitputtingsslag voor mij zwaarder dan normaal.

Dat komt enerzijds vanwege de drukke werkzaamheden in Den Haag. Maar een veel belangrijkere factor is ongetwijfeld de nieuwe politieke situatie in Breda geweest die een jaar geleden is ontstaan. Niet alleen ben ik voor het eerst fractievoorzitter in Breda, vorig jaar trad GroenLinks in Breda voor het eerst sinds twaalf jaar toe tot de coalitie. Het speelveld waarin ik moest opereren, was een totaal andere dan ik gewend was.

De afgelopen maanden gingen daarnaast ook nog eens gepaard met een toenemende spanning binnen de fractie. Grofweg is onze fractie verdeeld in realo’s en fundi’s, een oude benaming van de twee vleugels binnen GroenLinks die al bestaat sinds de oprichting. Dat verschil kwam vorige week ineens bijzonder duidelijk bloot te liggen bij de behandeling van de kwestie Bouvigne (zie ook Homo Custodiens), vorige week tijdens de raadsvergadering.

Om kortheidshalve de kwestie te introduceren: een oud kasteel, waarvan de eerste vermelding in een officiële akte dateert uit 1554. In de loop der tijd is het kasteel diverse malen verbouwd, totdat het in de jaren ‘70 van de vorige eeuw in vervallen staat in handen kwam van het Waterschap. Zij knapten het op, bouwden een aantal gebouwen bij op het terrein en vestigden daar hun kantoor. Na een fusie enkele jaren terug, werd de ruimte te klein en wilde het waterschap nieuwbouw plegen. De tamelijk lelijke gebouwen uit de jaren ‘70 moesten plaats maken voor nieuwbouw.

Hier ontstond vervolgens de rel: het landgoed Bouvigne heeft een monumentenstatus en bevindt zich ook nog eens in een natuurgebied. Anderzijds biedt het bestemmingsplan alle mogelijkheid om nieuwbouw te plegen: door de sloop van de bijgebouwen uit de jaren ‘70 komt er netto nauwelijks extra bebouwing bij.

Aangezien het landgoed een monumentenstatus heeft, moet de gemeente behalve een sloop- en een bouwvergunning ook een monumentenvergunning afgeven die toestemming geeft iets aan het landgoed te veranderen. Daarvoor worden adviezen ingewonnen bij de Rijksdienst voor Monumentenzorg en de Provincie. Na een aanvankelijk negatief advies werd het ontwerp door het Waterschap aangepast en volgden alsnog twee positieve adviezen. Dat gaf de gemeente nauwelijks nog de mogelijkheid de vergunning af te wijzen. Een bestuursrechter zou de gemeente dan immers in het ongelijk stellen, waarna de vergunning alsnog afgegeven moet worden en het Waterschap een schadeclaim bij de gemeente kan en zal indienen vanwege de opgelopen bouwvertraging.

Uiteraard zijn er best een paar motieven om de nieuwbouw er liever niet te hebben. Helaas staat het Waterschap in haar volste recht om te doen wat zij willen. En je mag als overheid nu eenmaal niet lukraak een vergunning weigeren als je daar geen juridische basis voor hebt. En juist op dat punt was er binnen de fractie nogal wat discussie. Uiteindelijk hebben we besloten niet te stemmen voor een twee moties van VVD en SP, die de gemeente opdroegen de monumentenvergunning niet af te geven, maar daar ging een ongekend pittige discussie aan vooraf (meer info hier).

De sfeer in de fractie was deze maandagavond dan ook niet optimaal. En dat is niet per definitie productief als je ook nog de kadernota moet voorbereiden. Aan de andere kant: er stond zoveel op de agenda dat we, om alles af te handelen, behoorlijk efficiënt moesten vergaderen. En dan komt een beetje spanning soms ineens weer goed van pas.

Al enige jaren woedt in Bredase raad een discussie over het vergader- en werkschema van de raad. Daarbij tekenen zich steeds duidelijk twee kampen af: het kamp overdag en het kamp ’s avonds. Tijdens de hei-sessie vandaag laaide de discussie weer eens op.

En ja hoor, daar was hij weer. De opmerking van de burgemeester dat de raadsleden van Breda er toch echt aan zullen moeten geloven: de raad van de negende stad van Nederland kan het zich niet veroorloven om alleen ’s avonds te vergaderen. Net toen wij, de avondvergaderaars, dachten de steeds weer terugkomende discussie in ons voordeel beslecht te hebben, leek de oproep van de Burgemeester ineens op weerklank te kunnen rekenen.
De scheidslijn tussen avondvergaderaars en de overdag-vergaderaars loopt grofweg gelijk aan het verschil in werkzaamheden en het soort dienstverband dat mensen hebben. Zelfstandig ondernemers of types uit het bedrijfsleven zijn, samen met mensen die buiten de stad werken, vooral voorstander van de avondvergaderingen, terwijl huisvrouwen (Breda kent geen vertegenwoordigers van huismannen in de raad), pensionado’s en (semi-)overheidsdienaren doorgaans tot het kamp van de overdag-vergaderaars behoren.

De laatste groep gebruikt telkens weer als argument dat werkgevers verplicht zijn hun werknemers vrij te geven voor politieke activiteiten. In de praktijk geldt dat echter alleen voor overheidsdienaren en een enkele werknemer in een bedrijfstak met een goed uitonderhandelde CAO. Ook beroepen de overdagjesmensen zich op het feit dat iedereen tegenwoordig nog maar 32 of hooguit 36-urige werkweek heeft. Ook dat geldt helaas voornamelijk in overheidsland. In het echte leven wordt 40 uur weer steeds meer de norm.

In mijn onverwoede strijd tegen het overdag vergaderen, heb ik trouwe bondgenoten bij de VVD. Want behalve de manager en de ondernemer houden in die fractie ook de huisvrouwen, de pensionado en de overheidsdienaar stevig vast aan het ’s avond vergaderen. Met daarbij een even simpele als elegante verklaring: het vergadertijdstip van de raad kan van invloed zijn op de politieke kleur van de raad.

Ik liet de opmerking even op mij inwerken, maar zag de logica er wel van in. Laten we stellen dat op een enkele werknemer met avonddiensten na, iedereen wel ’s avonds kan vergaderen. Verplaats je het vergadertijdstip naar overdag, zouden zelfstandig ondernemers en werknemers in het bedrijfsleven het al behoorlijk lastig krijgen met hun agenda. Ook studenten zullen het vergaderritme niet altijd kunnen combineren met hun collegerooster. Dat kan leiden tot een afnemende politieke participatie van de jongeren in onze onlangs flink verjongde raad, of tot studievertraging. En fabrieksarbeiders zullen ongetwijfeld ook lastig vrij kunnen krijgen voor een vergadering van de commissie Sociale Zaken. Blijft over: een gemeenteraad van huisvrouwen en huismannen, van uitkeringsgerechtigden, leraren, ambtenaren en vakbondsmensen. Ik stel me een raad voor met veel tijd, maar helaas weinig innovatief vermogen.

Nu de gemeenteraad van Breda is opgedeeld in twee onwrikbare kampen, verkeert de discussie in een impasse. Daarom wil ik een alternatief voorstel doen: de gemeenteraad vergadert alleen nog maar in het weekeinde, bijvoorkeur op zondag. Bijkomend voordeel is dat familiemensen, zondagsrusters, dagjesmensen, orthodox gereformeerden en andere conservatieve krachten dan buiten de boot vallen. Breda gaat progressieve tijden tegemoet.