politiek – Pagina 41

Achter gesloten deuren – do 30 mrt. 2006

“Je bent net zo stoffig en arrogant geworden als de rest”, zei de chef van de stadsredactie van het plaatselijk dagblad in de kroeg. Hij wilde weten hoe het ging met de onderhandelingen. Ik had hem niets te vertellen.

GroenLinks heeft in Breda altijd een groot punt gemaakt van openbare onderhandelingen. Dat was vaak ook de reden dat we tijdens de onderhandelingsvergaderingen na een half uur vaak al mochten vertrekken. Zo niet dit keer. Openbaarheid mochten geen breekpunt meer zijn, want met openbaarheid verdwijnen de voedselbanken niet uit de stad en met openbaarheid wordt het groen om de stad niet beschermd.

Eén keer waren de onderhandelingen in Breda wel ‘openbaar’, in 1994. Althans, de voorbereidende werkgroepen besloten achter gesloten deuren wat er in het programma-accoord moest komen te staan en de delegaties van de partijen tikten dat tijdens een openbare vergadering af. Dat was toen door GroenLinks afgedwongen symboolpolitiek: het onderhandelingsproces was nog steeds net zo onzichtbaar voor de burgers als anders. Feitelijk kwam het erop neer dat het uiteindelijke program-accoord niet in één keer achteraf, maar per pagina tussentijds werd ‘onthuld’. Best een goede mediastunt, maar met het verzilveren van belangrijke idealen heeft het allemaal weinig te maken.

En dus kwamen we donderdagavond voor het eerst bij elkaar. Met broodjes en een bord soep. Geen overbodige luxe, maar wel een fatsoenlijke maaltijd. Twee afgevaardigden per partij, in ons geval was ik dat samen met de afdelingsvoorzitter. We werden bijgepraat over de financiële ruimte in de stad, of het gebrek daaraan en filosofeerden vrijelijk over de consequenties dat dat zou kunnen hebben. De sfeer was in alle opzichten ontspannen te noemen, maar het maken van moeilijke keuzes moet dan ook nog gaan beginnen. Desondanks is er vertrouwen en dat biedt goede perspectieven.

Bijna parallel aan de onderhandelingen was elders in de stad een ledenvergadering van GroenLinks gepland. De informatieperiode is afgerond en er was behoefte om de resultaten daarvan met de leden te bespreken. Halverwege de ledenvergadering schoof ik, samen met de afdelingsvoorzitter, aan. De ledenvergadering was misschien wel de belangrijkste vuurproef tot nu toe. Hadden de leden vertrouwen in hun delegatie, waren ze tevreden met het resultaat tot nu toe? En, het allerbelangrijkste, waren ze bereid de onderhandelingsdelegatie enige ruimte te geven in het proces? Tot mijn grote vreugde werden al die vragen positief beantwoord en ging de discussie voornamelijk over inhoudelijke punten die we graag willen binnenhalen. Naast het vertrouwen tussen de onderhandelingsdelegaties is het vertrouwen dat de leden hebben in hun onderhandelaars namelijk cruciaal voor een program-accoord dat straks, als het er eenmaal is, breed gedragen wordt.

En zo konden we om half twaalf eindelijk naar onze stamkroeg, De Beyerd. En daar stond, toeval of niet, de chef stadsredactie aan de bar. Die natuurlijk alles wilde weten over de stand van zaken. Ik kon zijn nieuwsgierigheid niet bevredigen. Een openingsartikel zat er naar aanleiding van ons korte gesprek voor hem helaas niet in.

Berichten van het onderhandelingsfront – wo 29 mrt

“Jullie zitten in Breda toch in college-onderhandelingen”. Zei de stem aan de andere kant van de telefoon. “Ja”, antwoordde ik met een eerlijkheid die je in de politiek niet zo vaak meer tegenkomt. Opluchting aan de andere kant van de draadloze draad. “Dan wil jij daar de komende weken vast wel af en toe een stukje over schrijven voor linkselente.nl.

Nu kun je inhoudelijk nooit zo veel over onderhandelingen vertellen. Doorgaans vindt dat soort processen alleen maar plaats achter driedubbel gesloten deuren op een geheime locatie. En in de wandelgangen natuurlijk, maar dat is officieus. En zo ging dat in Breda ook de eerste weken. Allereerst was er een radiostilte van maar liefst een week, waarin over en weer de beleefdheden konden worden uitgewisseld en mensen konden worden gefeliciteerd, bedankt of afgedankt. Pas een week later volgde een eerste vergadering, bijeengeroepen door de grootste partij, waarin werd afgesproken dat een informateur aan de slag zou gaan, die weer twee weken later een verslag uit zou brengen. En dat gebeurde dus gisteren. En nu weten we welke partijen met elkaar kunnen gaan onderhandelen. Het gaat nu eenmaal niet overal even snel als in Goes.

‘Het college gaat gewoon door’, merkten cynische gemeenteraads-watchers in Breda al meteen op. Maar niets bleek minder waar. De informateur presenteerde twee realistische mogelijkheden: een coalitie met PvdA, CDA, Breda’97 en GroenLinks en een coalitie PvdA, VVD, Breda’97 en GroenLinks. Op basis van inhoudelijke overeenkomst adviseerde hij te gaan onderhandelen met de partijen uit de eerste variant.

Nu is er geen onderwerp denkbaar, of de GroenLinks-achterban in Breda heeft er wel een mening over. En lang niet altijd is die mening eensluidend. Zo ook over het CDA. Een aanzienlijke groep GroenLinksers zou het toejuichen deze partij een keer aan de kant te schuiven en met de VVD in zee te gaan. Anderen vinden de inhoudelijke verschillen met de VVD welhaast onoverbrugbaar en zien op het onderwerp milieu een bondgenoot in het CDA. Al zij het een bondgenoot die de neiging heeft het pad van het rentmeesterschap nog wel eens uit het oog te verliezen en dus enige richting nodig heeft. En aangezien de leden er hier onderling al jaren niet uitkomen, bevind ik me in de makkelijke positie waarbij niemand uitgesloten hoeft te worden.

En dus waren we er snel uit, tijdens de openbare zitting gisterenavond. Ik ga aan de onderhandelingstafel zitten met Marja (PvdA), Janus (CDA) en Kees (Breda’97). En nog een stuk of wat financieel experts, controllers, ambtenaren, notulisten en bodes. Het gaan lange dagen worden. Ik verheug me er nu al op.

Geheim – di 21 mrt. 2006

Coalitie-onderhandelingen zijn geheim en strikt vertrouwelijk. Ik kan dan ook niet vertellen dat ik deze avond bij de informateur langs moest. Het had immer net zo goed zaterdagochtend kunnen zijn.

De onderhandelingen in Breda bevinden zich nog steeds in het informatie-stadium. Dat houdt in dat een externe informateur alle partijen afgaat om de verschillende wensenlijstjes met elkaar te vergelijken. Op basis daarvan geeft hij een oordeel over de partijen die het beste bij elkaar passen en welke coalities er dus mogelijk zijn. Daarbij moet hij rekening houden met partijen die niet met elkaar willen samenwerken.

Het komt in dit leven op drie dingen neer: met wie kan ik het, met wie wil ik het en met wie doe ik het. Onderhandelen is dus eigenlijk net sex. Als je het goed doet, duurt het heel lang, maar is het resultaat ontzettend bevredigend.

En na een jaar of vier ga je uit elkaar. Dat vindt ik dan wel weer een beetje lang eigenlijk.

Onderhandeling – di 14 mrt. 2006

De fracties waren door de PvdA uitgenodigd voor de eerste openbare college-onderhandelingen. De zitting bestond uit een aaneenschakeling van formaliteiten. We bespraken voornamelijk de te volgen procedure, waar elke fractie formeel ter goedkeuring zijn handtekening onder moet zetten.

De komende twee weken zal een informateur met alle fracties gesprekken voeren om te kijken welke colleges wel of niet mogelijk zijn. Deze informateur, Peter van Steenoven, zal daarna verslag uitbrengen. Op basis daarvan zullen de partijen die door willen met de onderhandelingen met elkaar verder praten.

Overleg – vr 10 mrt. 2006

De verkiezingstijd is weliswaar voorbij, de agenda is nog niet veel rustiger geworden. Met de onderhandelingen in het vooruitzicht zijn er tal van overleggen te voeren. Mijn taak als aanvoerder van GroenLinks om te zorgen dat de neuzen dezelfde kant opstaan en dat iedereen zich in de aanpak kan vinden.

Dat lijkt makkelijker dan het is. Iedereen wil op de één of andere manier bij het proces betrokken worden – en terecht. Dus zo kan het gebeuren dat je in drie verschillende overleggen, met het afdelingsbestuur, met de wethouderskandidaat en ook nog eens met de fractie, drie keer precies dezelfde onderwerpen bespreekt. De kunst is om daar niet moe van te worden. Gelukkig ben ik nog jong en barst ik van de energie. Yeah right.

Fractievoorzitters – do 9 mrt. 2006

De verkiezingen zijn geweest. Tijd om weer gewoon aan de slag te gaan. Althans, bijna. Voor de nieuwe periode van vier jaar raadslidmaatschap moeten tal van formulieren worden ingevuld. En voor de procedureafspraken was er deze avond al meteen een fractievoorzittersoverleg gepland. Met deels nieuwe fractievoorzitters.

Het fractievoorzittersoverleg besloot over het voorzitterschap van de diverse raadscommissies die tot de vorming van een nieuw college blijven bestaan. Daarna zal de verdeling van de commissies waarschijnlijk veranderen. Die is nu vaak nog volstrekt onlogisch: zo zijn de onderwerpen Economische Zaken, Cultuur en Grondbedrijf nu samengevoegd in dezelfde commissie. Dat terwijl Economie een volstrekt ander specialisme is dan bijvoorbeeld cultuur. Als de onderhandelingen zijn afgerond en de nieuwe wethouders worden geïnstalleerd, zal ook een nieuwe en hopelijk logischer commissie-indeling in werking treden.

Een ander onderwerp was de placering. Dat is een duur woord voor de nieuwe plekken van de nieuwe raadsleden. Zo verhuist de PvdA, die ineens de grootste partij is geworden, van de derde naar de eerste rij. Het CDA moet samen met de VVD nu op de tweede rij zitten. De overgebleven plekken op de ringen werden ingevuld met de kleinere partijen. Die verdeling viel voor GroenLinks niet zo gunstig uit, aangezien wij nu op een ooit in alle haast gefabriceerde derde ring komen te zitten.

Toen vier jaar geleden het dualisme werd ingevoerd, maakten de wethouders geen deel meer uit van de raad. Omdat in de periode daarvoor de wethouders tevens raadslid waren, had de Bredase raadszaal geen 39, maar slechts 34 plaatsen. De wethouders zaten achter een apart tafeltje. Met de invoering van het dualisme zijn in allerijl ergens achterin de raadzaal nog enkele plekken bijgemaakt, om in totaal aan de benodigde 39 zetels te komen. Ideaal is die opstelling nooit geweest en er waren dan ook al lang plannen om de raadzaal opnieuw in te richten. Om allerlei redenen is dat nooit gebeurd.

Het was voor ons reden om maar weer eens te pleiten voor een nieuwe inrichting van de raad. En de rest van de partijen was het daarmee eens. En zo krijgt ook Breda, vier jaar te laat, eindelijk een raadzaal die op een moderne, dualistische manier is ingericht. We hopen aan het eind van deze zomer de resultaten al te mogen zien.

Luchtkwaliteit – za 18 febr. 2006

We gingen met z’n allen ramen lappen. Tweede Kamerlid Wijnand Duyvendak, wethouderskandidaat Wilbert Willems en de nummers één tot en met zes van de GroenLinks-lijst. We hadden er natuurlijk ook een bedoeling mee: de Academiesingel is zo’n beetje de meest vervuilde straat van Breda qua luchtverontreiniging en al die troep die er tegen het raam zit, krijg je dus ook in je longen. GroenLinks wil schonere ramen, maar eigenlijk vooral een schonere lucht.

Daarna sloten we ons aan bij de ploeg die al de hele dag in de stand van GroenLinks stond. Zo’n dag op de markt is eigenlijk een van de leukste dingen die er is. Even geen debatten, tv-optredens, interviews of wat dan ook. Maar gewoon onder de mensen. Daarom ben ik er de zaterdag voor de verkiezingen ook de hele dag. Alhoewel, ik ben bang dat ik ’s ochtends eerst een debatje voor de televisie heb. Tsja…

Horeca-debat – di 7 febr. 2006

De vertegenwoordigers van de verschillende partijen zaten op barkrukken ten overstaande van een zaal van voornamelijk partijleden. De SP had een debat over de horeca-sluitingstijden georganiseerd. Het CDA gaf de aftrap. André Lips fulmineerde met rood hoofd over de in zijn ogen schandalige notitie over de verruiming van de openingstijden van de hand van GroenLinks en zijn eigen coalitiepartners VVD en PvdA.

Hij noemde het een goedkope campagnestunt. Dat is nogal een flauwe beschuldiging. Ten eerste was het vooral zijn partij die het hele onderwerp over de verkiezingen heen wilde tillen en dan moet je ook niet gek staan te kijken als andere partijen het onderwerp in verkiezingstijd onder de aandacht brengen. Daarnaast kun je een inhoudelijk doortimmerde notitie van zeven pagina’s vol argumenten moeilijk een stunt noemen. Tot slot is CDA-er André Lips zelf de koning van de goedkope verkiezingsstunts. Het was immers dit raadslid dat in November schreeuwde dat zijn eigen partijleider Balkenende in Breda niet welkom was vanwege zijn impopulariteit (zie weblog di 2 nov. 2005). De pot verwijt de ketel.

Het debat leidde uiteindelijk niet tot veel nieuwe inzichten. De bekende standpunten werden nog eens betrokken. Het CDA is pertinent tegen elke vorm van verruiming. Hooguit willen ze een extra disco aan de rand van de stad die tot zes uur mag open blijven. Dat komt de diversiteit in het uitgaansleven van Breda dus helemaal niet ten goede en leidt alleen maar tot een nieuwe monopoliepositie, waar alleen maar ruimte is voor de grootste gemene deler. Breda’97 en Leefbaar waren voor zeer beperkte verruiming. De rest was voor wisselende scenario’s van verruiming, met GroenLinks, VVD, D’66 en SP als voorstander van het volledig vrijgeven van de sluitingstijden. Overigens meldde de lijsttrekker van de nieuwe partij Open&Eerlijk zelf helemaal niets te voelen voor latere sluitingstijden. Zo open is Open&Eerlijk dus ook weer niet.

Topoverleg – di 31 febr. 2006

Hoge dames en heren op bezoek bij de fractie. Hanneke van Maanen (VVD) en Henk Snier (PvdA) kwamen langs om te kijken hoe we gezamenlijk het debat rond de horeca-sluitingstijden een broodnodige impuls konden geven. Sinds december was het onderwerp, nadat de burgemeester een vrij onbeholpen voorstel had ingediend, ineens van de agenda verdwenen.

Er gaan al heel lang stemmen op voor ruimere horeca-sluitingstijden (zie weblog ma 20 juni 2005 en do 23 juni 2005). Eigenlijk ziet alleen het CDA het niet zo zitten. Breda ’97 en Leefbaar twijfelen, maar zijn te porren voor enige verruiming. PvdA is voor een flinke verruiming, GroenLinks, VVD, SP en D’66 zijn voor vrije openingstijden. Een meerderheid van de gemeenteraad dus. Om onverklaarbare reden liet de burgemeester in december zijn oren hangen naar het CDA en diende hij een voorstel in waarbij de kroegen een half uur (!) langer open mochten blijven. Een volstrekt onzinnig voorstel, dat bij niemand op enige steun kon rekenen.

Hanneke, Henk en ondergetekende besloten een gezamenlijke notitie over de sluitingstijden te schrijven, die we als overdrachtsdocument aan een volgende raad konden meegeven. Belangrijkste elementen moesten worden: de openingstijden moeten flink worden verruimd en daar moet nog in 2006 een beslissing over genomen worden. Wordt ongetwijfeld vervolgd. Aan GroenLinks zal het niet liggen.

Meer Lijsttrekkersdebat – za 28 en zo 29 jan. 2006

Vorige week mochten de lijsttrekkers al eens opdraven. Deze week werd het helemaal druk. Zowel de zaterdag als de zondag waren gereserveerd voor de opname van de opkomstbevorderende tv-uitzendingen van de lokale omroep BRTS. Het is maar de vraag of de grijze koppen van de gemiddelde Bredase politicus opkomstbevorderend zullen werken. Daarom dat iedereen ook eerst bij de grime langs moet.

Voor de debatten waren alleen de zittende partijen uitgenodigd. Nieuwe partijen als de Multiculturele partij, Open&Eerlijk, Ons Nederland en lijst Paul Hagenaars mochten niet meedoen. Dat tot grote woede van vooral Open&Eerlijk, die graag aan het debat hadden meegedaan. Als compensatie mochten de nieuwe partijen wel in korte blokjes van twee minuten tijd hun eigen standpunten presenteren. De Multiculturele deed dat met een eigen handicam op locatie, Ria Bos van Ons Nederland aan een bekend tafeltje met bloemstukje dat kennelijk nog uit de failliete boedel van NOB-decor gered kon worden. Paul Hagenaars bedankte voor de eer, en datzelfde gold voor Open&Eerlijk, die graag in tweetallen hun standpunten hadden verkondigd, maar dat niet mochten van de redacteur annex voorzitter van de BRTS.

In de pauzes van de bijeenkomsten was er nog even tijd voor overleg. En zo kon het gebeuren dat PvdA-raadslid Henk Snier, Hanneke van Maanen van de VVD en ikzelf een afspraak maakten om nog eens over het onderwerp horeca-sluitingstijden te discussiëren. Want, zo vonden we met z’n allen, het kon toch niet zo zijn dat ondanks een raadsmeederheid voor verruiming, het CDA zijn zin zou krijgen door het onderwerp maar van de agenda af te halen. En dat was precies wat er de afgelopen maanden gebeurd was (zie weblog ma 20 juni 2005 en do 23 juni 2005).