politiek – Pagina 42

Heilig Hartkerk (6) – do 5 jan. 2006

Wie dacht dat de week na nieuwjaar zou bestaan uit een beetje wezenloos voor je uit staren en relaxen, had het mis. 2006 is nog maar net uit en de heksenketel begint alweer. Of nee, eigenlijk was ‘ie nooit helemaal opgehouden. Er was al weer een raadsvergadering.

Oké, we waren er zelf debet aan als GroenLinks. Samen met de rest van de oppositie hadden we immers een spoeddebat aangevraagd over de Heilig Hartkerk (zie logs wo 21 dec 2005, do 22 dec. 2005-1, do 22 dec. 2005-2, vr 23 dec. 2005 en za 24 dec. 2005). Het woord spoed is in deze betrekkelijk, aangezien er tussen de ontruiming en het debat ruim twee weken zat, maar goed.

Voor wie het niet helemaal heeft bijgehouden: op 21 december werd de al achttien jaar gekraakte Heilig Hartkerk tijdelijk ontruimd vanwege een eerder geconstateerde, acuut brandgevaarlijke situatie. En ja, ook de bewoners zelf geven toe dat de kerk er wel eens beter opgeruimd had uitgezien. Wat de bewoners alleen nogal tegen de borst stuitte was dat de controle negen dagen eerder al had plaatsgevonden en dat in de tussentijd niemand had laten weten dat de situatie zo gevaarlijk was. Op woensdagochtend kregen ze zonder waarschuwing een bevel de kerk te verlaten, met nauwelijks tijd om hun persoonlijke bezittingen veilig te stellen. Vanaf dat moment ging bouw- en woningtoezicht aan de slag om alle brandgevaarlijke spullen te verwijderen. Aanvankelijk was beloofd dat die allemaal zouden worden opgeslagen, maar daar bleek later niets van terecht gekomen te zijn. En met die hele opruimingsoperatie zijn de bewoners tal van spullen, eigendommen en huisraad kwijtgeraakt. Die waren, zo heb ik zelf op die dag ter plaatse kunnen constateren, allemaal in de kraakwagen verdwenen.

Daar ging de raadsvergadering dus over. Het verwijt van GroenLinks kwam er kort gezegd op neer dat de operatie veel te onzorgvuldig was verlopen, waardoor vele spullen en kunstwerken zijn verdwenen. Nooit is er enig overleg gevoerd met de bewoners, terwijl daar voldoende tijd voor was en er met de bewoners van de kerk prima viel te overleggen.

Het college gaf echter geen duimbreed toe. Geen excuus voor de verloren spullen kon er vanaf. De bewoners konden via de normale weg een schadeclaim indienden, zo vertelde burgemeester Van der Velden zuinigjes. Alhoewel het hem was aan te zien dat hij duidelijk met de zaak in zijn maag zat. Jammer dat politici nooit groot genoeg zijn om soms gewoon toe te geven dat iets anders is gelopen dan je had gehoopt en dat dat niet de bedoeling was.

En bij VVD-wethouder Van Blerck konden de bewoners al helemaal niet op enige sympathie rekenen. Ofwel interesseert het haar geen zak, ofwel wil ze zichzelf het imago van ‘de vrouw van staal’ aanmeten. Emotieloos verkondigde Van Blerck dat zij niet van de krakersromantiek is.

Wie het nog het allerbondst maakte was VVD-raadslid Frank van Overveld. In een opgewonden standje, het zal wel verkiezingskoorts geweest zijn, slaakte zij de meest rechtse taal uit, die zelfs de leden van zijn eigen fractie de wenkbrauwen deed fronsen. Over de onzorgvuldige operatie sprak hij geen woord; des te meer over dat de leefwijze van de bewoners van de Heilig Hartkerk niet in zijn wereldbeeld paste. Een weinig liberale houding: de VVD was, vanuit hun liberale idealen, toch altijd zo tolerant naar andersdenkenden?

Uiteindelijk kwam er weinig concreets uit de vergadering. Een moties van GroenLinks, mede ondertekend door SP, D’66 en Leefbaar, waarin de gang van zaken werd afgekeurd haalde het niet. Datzelfde gold ook voor een motie waarin om een coulante vergoeding van de door de bewoners geleden schade werd gevraagd. Een motie van GroenLinks waarin we het college opdroegen de eigenaar van het pand aan te sporen de meest noodzakelijke reparaties aan het pand, voornamelijk het dak en de toren, nu eens ter hand te nemen, werd ook afgewezen door een meerderheid van de raad. En dat is vreemd, aangezien zelfs het CDA eerder al eens had gezegd dat het pand maar eens moest worden opgeknapt. En zo werd maar weer eens pijnlijk duidelijk dat die partij de daad, als het erop aankomt, niet bij het woord voegt.

Saillant detail: samen met koorlid Nandl had ik eerder die week een tekst geschreven over de hele zaak rond de Heilig Hartkerk. Dat protestlied hebben we met het koor Tegen de Wind Mee voorafgaande aan de vergadering gezongen. Wie het wil beluisteren kan dat hieronder.

Heilig Hart (4) – vr 23 dec. 2005

foto: Johan van Gurp-BN/DeStem

’s Ochtends een vergadering met de programcommissie, met daartussen vleugjes Heilig Hartkerk. Een hernieuwd bezoek aan de kerk zat er even niet in. Wel telefonisch overlegd met bewoners. En aangezien Jaap deze avond zou blijven eten, wilde ik eigenlijk ook nog enkele boodschappen doen.

Tijdens de vergadering van de programmacommissie ook kort overleg gehad met Johan Kwisthout van de SP over de aanvraag van een spoeddebat. Hij stelde een korte verklaring op die door de diverse partijen ondertekent kon worden. Het debat is inmiddels ook gepland: op 5 januari om 19.30 ten Stadhuize in Breda. Deze vergadering is openbaar toegankelijk. Iedereen die betrokken is bij de zaak nodig ik van harte uit om dan wel op de publieke tribune, dan wel beneden in de trouwzaal via televisie, de vergadering te volgen. De trouwzaal is wellicht de meest rielekste plek om te kijken: daar hoef je niet de hele tijd muisstil te zijn en kun je ook nog eens een keer per ongeluk vloeken.

Om twee uur een optreden met ons koor op de Balfortbrug, waar op deze dag werd herdacht dat precies 62 jaar geleden twintig Bredanaars hun leven verloren door een Engelse vliegtuigbom die per abuis boven deze wijk werd losgelaten. We begonnen met ‘Sagt mir wo die Blumen sind’, wat, zo hoorden we achteraf, niet door iedereen erg toepasselijk werd gevonden. Ook al is het nummer tegen de oorlog en staat het bijna symbool voor de strijd tegen Nazi-Duitsland, kennelijk ligt het gebruik van de Duitse taal bij dit soort gelegenheden voor sommigen nog steeds erg moeilijk.

’s Avonds gegeten en (erg veel) gedronken met Jaap, en later ook zijn vriendin Hedwig die onverwacht langskwam. Ondertussen werd ik nog gebeld door één van de bewoners van de kerk om een afspraak te maken voor zaterdagmiddag en plofte de rapportage over de ontruimingsactie die de gemeente die avond nog had laten bezorgen, op de mat.

Heilig Hart (3) – do 22 dec. 2005

foto: Johan van Gurp-BN/DeStem

Hierbij een afschrift van de schriftelijke vragen die we donderdag aan het college hebben gesteld over de ontruiming van d Heilig Hartkerk.

Geacht college,

Gisteren hebben de fractievoorzitters kennis genomen van de ontruiming van de Heilig Hartkerk. Het betrof geen ontruiming in die zin dat de bewoners uit hun woning werden gezet, maar een bevel de woonruimte tijdelijk te verlaten om Brandweer en Bouw- en Woningtoezicht de gelegenheid te geven de een week eerder gerapporteerde brandonveilige situatie te beëindigen. De burgemeester vermeldde daarbij, ook via een persen Breda Bericht, dat de bewoners de gelegenheid zouden krijgen allereerst hun persoonlijke eigendommen veilig te stellen. Overige persoonlijke bezittingen van de bewoners zouden worden opgeslagen, brandgevaarlijke spullen zouden worden verwijderd. Overigens zou één en ander geen invloed hebben op het opgebouwde woonrecht van de huidige bewoners van de Heilig Hartkerk.

Onze fractie trof ter plaatse helaas een volstrekt ander scenario aan. Ondergetekenden zijn op verschillende momenten van de dag poolshoogte gaan nemen op de Baronielaan. De verhalen en eigen waarnemingen liegen er niet om. De bewoners hebben welgeteld een kwartier de tijd gekregen om persoonlijke eigendommen veilig te stellen en zich uit het pand te verwijderen. De manier waarop dit alles is gegaan, lijkt in te druisen tegen elke fatsoensnorm die in dit land gebruikelijk is. Het is dan ook in de bewoners te prijzen dat zij zich zo beheerst hebben opgesteld.

Gedurende de gehele dag werden in de kerk bouwconstructies, die dienden als slaapkamer of persoonlijke ruimte, hardhandig gesloopt door Stolwerk. Dat hierbij dusdanig tekeer gegaan werd dat ernstige schade is toegebracht aan het Rijksmonument, is in onze ogen ronduit schandelijk. Zo zijn flinke gaten (tot bijna 1 meter) in de muren ontstaan op plaatsen waar de constructies aan de muren waren bevestigd. Gaten en beschadigingen die voorkomen hadden kunnen worden als bedachtzamer was omgegaan met de verwijdering. Ook zijn grote delen van de houten vloer en de betegelde vloer voor het altaar zwaar beschadigd. Beschadigingen die er tot gisteren niet waren, weten wij uit eigen waarneming.

Dat bij het naar beneden halen van de constructies vele eigendommen van de bewoners zijn beschadigd, geplet of voor het gemak tezamen met het puin in de verpletteraar zijn verdwenen, is in onze ogen ook niet uit te leggen. Een laptop, om maar een voorbeeld te geven, werd teruggevonden onder een dikke laag puin en ook nog eens in een plas met water, die was ontstaan door een lekkage, veroorzaakt door onvakkundig verwijderen van een deel van de waterleiding, dit alles onder de verantwoording van Bouw- en Woningtoezicht en dus de gemeente Breda.

Het vervolg had zomaar een verloren gewaand hoofdstuk uit het boek ‘Der Prozess’ van Franz Kafka kunnen zijn. Kunstwerken en eindexamenprojecten van kunststudenten werden vernietigd, dossiers en administraties verdwenen in de vuilcontainer en in het kader van de brandveiligheid verdwenen fietsen, bromfietsen, bankstellen, kunstwerken en andere volstrekt normale huisraad in verpletteraar of container. De ontruimers volgden orders op van hogerhand of volgden nauwgezet de regels omtrent brandveiligheid, die, daar ter plaatse, van elke realiteitszin gespeend leken. Zelfs de biechthokjes, onderdeel van het beschermde interieur van de kerk, werden als brandonveilig beschouwd en afgevoerd. Een volledig stenen haard in een volledig stenen omgeving was vernietigd, zonder dat duidelijk was aan welke regels deze haard niet voldeed.

Toen om half tien het pand uiteindelijk weer werd vrijgegeven, was de frustratie, de ontsteltenis en het verdriet groot. Niets was er over van de voormalige woonsituatie. Gas en electra waren afgesloten en het water, hoewel niet afgekeurd, was eveneens afgesloten vanwege een door de ontruimers veroorzaakt lek welke de halve kerk blank deed staan. Koud, zonder verwarming en zonder water of licht, werd het pand ‘bewoonbaar’ verklaard. Het surrealisme druipt er vanaf: de brandslang is gedurende de ontruiming door één van de ontruimers doorgesneden. Wij zien niet hoe dat de brandveiligheid in het pand bevordert.

Het anderhalve week eerder door de bewoners zelf schoongeveegde voorplein was een puinhoop, vandaag door de kerkbewoners zelf schoongeveegd. Ook de kerk werd aangeveegd, de schade bekeken en de verloren spullen geïnventariseerd. Maar de moraal is niet gebroken. Er klonk een kwartier na het vrijgeven van de kerk al weer muziek, de bewoners zijn vast overtuigd dit monument en de culturele vrijplaats die de afgelopen twintig jaar is ontstaan, te blijven verdedigen.

Het brengt ons in eerste instantie tot de volgende vragen:

1. Waarom, als het rapport van de brandweer al op 16 december is binnengekomen, is er drie werkdagen gewacht met de ontruiming? Waarom zijn de bewoners niet eerder gewaarschuwd zodat zij zelf al maatregelen hadden kunnen treffen ter bevordering van de brandveiligheid of, op zijn minst, het elders onderbrengen van eigendommen, huisraad en kunstwerken?

2. Waarom kregen de bewoners slechts 15 minuten om het pand te verlaten en kregen zij niet de mogelijkheid om bij het afvoeren van spullen aan te geven welke eigendommen opgeslagen dienden te worden? Was het niet reëel geweest hier bijvoorbeeld enkele uren of een gehele dag ruimte voor te geven?

3. Hoe brandbaar zijn biechthokjes, bankstellen en fietsen? Zijn houten voorwerpen als kasten, biechthokjes, bankstellen en fietsen voorwerpen die volgens de huidige regels niet meer in een woonruimte mogen staan? Kan op deze manier elke woning in Breda ontruimd worden?

4. Waarom heeft de gemeente zich niet aan haar toezegging gehouden alle persoonlijke eigendommen op te slaan? Waarom is niet met de bewoners overlegd over de spullen die bewaard moesten blijven?

5. Hoe kan het dat in opdracht van de Burgemeester zoveel schade is toegebracht aan dit rijksmonument? Is de gemeente Breda verantwoordelijk voor die kosten van deze schade? Wie is verantwoordelijk voor de schade of het verlies van vele persoonlijke eigendommen, waaronder ook – in sommige gevallen zelfs getaxeerde – kunstwerken?

6. Waarom is de brandslang aan de linkervoorzijde van de kerk doorgesneden? Waarom zijn enkele brandblussers afgevoerd?

7. Hoe kon het gebeuren dat een verder niet afgekeurde waterleiding toch is vernietigd, zonder dat hier opdracht toe was verleend? Wanneer gaat de gemeente Breda dit herstellen? Is de gemeente Breda verantwoordelijk voor de reparatiekosten?

8. Welke reden hadden de uitzetters om de achterdeur van de Heilig Hartkerk af te sluiten en dicht te timmeren, terwijl deze deur nu juist een extra vluchtweg biedt bij eventuele brand en ook als zodanig dienst deed? Was er opdracht tot het afsluiten van deze deur afgegeven?

9. Waarom heeft de brandweer de kerk nooit eerder gecontroleerd? In het persbericht staat misleidend dat het is ‘de eerste keer dat de brandweer van de bewoners toegang kreeg tot het pand voor een controle’. In werkelijkheid is de afgelopen jaren de hoofdbewoner geen enkele keer verzocht om toegang voor inspectie van het pand.

10. Welke reden was er voor de inzet van massale politie? Op een gegeven moment zijn wèl tien tot twintig beambten gesignaleerd. Hoeveel personen zijn er in totaal ingezet voor de gehele operatie en hoeveel geld heeft deze gekost?

11. Waarom is gekozen voor deze confronterende opstelling vanuit de zijde van de gemeente, terwijl tot op heden altijd een normaal contact is geweest met de bewoners van het pand en dit ook tot gisteren prima mogelijk was geweest?

12. Hoewel wij het positief ervaren dat op zijn minst de kapel van Salvator in tact is gelaten, lijkt hier enige sprake van willekeur te zijn. Waarom zijn hun spullen, vergelijkbaar met de als brandgevaarlijk afgevoerde huisraad van de bewoners, niet afgevoerd? Wordt hier niet met twee maten gemeten?

13. Kunt U als bijlage bij de beantwoording ook het inspectierapport meezenden of ter inzage leggen, alsmede de evaluatie van de operatie en een inventarisatie van de afgevoerde spullen?

Wachtend op Uw antwoord,

Piet Hein Scheltens, Selçuk Akinci,

Heilig Hart (2) – do 22 dec. 2005

foto van voor de ontruimingsactie, genomen op 10 december 2005 door Liesbeth Kuijpers

Toen ik dacht dat deze week relatief rustig zou zijn, wist ik nog niet dat op woensdag de Heilig Hartkerk in Breda voor een dag zou worden ontruimd. En de bewoners natuurlijk ook niet. Ik schreef het al in het log over gisteren: persoonlijke bezittingen waren zoek of kapot of in de kraak-machine (toepasselijk woord?) verdwenen. Maar pas de volgende dag werd echt duidelijk hoe destructief de mannen van de gemeente tekeer waren gegaan.

Piet Hein en ik kwamen samen op de fractie om allereerst wat zaken op een rijtje te krijgen. De belangrijkste informatie: hoe kunnen de bewoners weer beschikken over gas, water en licht. Dat bleek een lastige zaak: het is namelijk de eigenaar die gas, water en licht moet aanvragen en Stichting Woonzorg Nederland zal niet genegen zijn dit spoedig te doen. Zij willen de krakers er immers het liefste uit hebben. Overigens leverde ditzelfde telefoontje op dat de spullen van de bewoners zijn opgeslagen hij de afvalservice op de Slingerweg. Ze konden daar nog drie maanden terecht om het af te halen.

Een bezoek aan de kerk leverde een mistroostig beeld op. Niets was er over van de bar, de keuken en de slaapkamers die daar door de eerste generatie bewoners nog zijn gebouwd. Weg was de houten ‘parasol’ die de ontmoetingsruimte versierde. Weg waren zelfs de biechthokjes, die door Bouw en Woningtoezicht om volstrekt onduidelijke redenen ook als brandgevaarlijk bestempeld werden. Ik waarschuw de katholieke kerk maar vast. Helemaal absurd was dat bij de opruimactie ook nog ernstige schade is toegebracht aan de kerk. De vloer voor het altaar is ontzet en de tegels compleet beschadigd. De houten vloer in de linkerbeuk vertoont een groot gat.

We brachten de bewoners het nieuws over gas, water en licht en lichtten ze in over de opslag van spullen. Ik maakte een nieuwe afspraak met de kerkbewoners voor die middag. Terug op de fractie bereidde ik schriftelijke vragen voor over de kerk, die nog diezelfde middag de deur uitgingen.

Terug in de kerk was de ontsteltenis wederom groot. Een bezoek aan de afvalservice leerde dat van alle afgevoerde spullen en huisraad slechts drie kachels zijn bewaard gebleven. De rest is allemaal afgevoerd als grof vuil. Daaronder vele kunstwerken, maar ook multomappen met administraties van mensen (bankgegevens bijvoorbeeld), stereo-apparatuur, beddegoed, tapijten, de gehele keukeninventaris, computerapparatuur en wat al niet meer. Eén van de bewoners keerde terug met drie kachels en een hoop extra frustraties.

Na nog een vergadering over de nieuwsbrief van de afdeling, die grotendeels gewijd gaat worden aan de Heilig Hartkerk, reed ik door naar Eindhoven. Ik was gevraagd daar een jongerendebat te leiden en dat deed ik met plezier. Dat het lang van te voren geplande evenement nu wel erg ongelegen kwam, deed daar gelukkig niets aan af. Dat ik pas over twaalven thuis kwam en toen nog mijn avondeten heb zitten koken, nam ik maar voor lief. Er zijn mensen die het erger hebben. In de Heilig Hartkerk bijvoorbeeld.

Heilig Hart – wo 21 dec. 2005

De al bijna twintig jaar gekraakte Heilig Hartkerk werd vandaag ontruimd. Het pand was door de brandweer onbewoonbaar verklaard. De houten constructies in het pand zouden te onveilig zijn. Dat zou vandaag worden opgeruimd. Daarna mochten de krakers weer gewoon terug. Dat het desondanks uitliep op een drama is te danken aan het discutabele optreden van burgemeester Peter van der Velden.

Allereerst iets over de krakers: het is aan deze groep mensen te danken dat de kerk er nog steeds staat. Zonder hen was het pand al lang tegen de vlakte gegaan of weggeregend. Inmiddels is het een Rijksmonument. Dit trouwens dankzij de jarenlange inzet van vele omwonenden, waaronder de dit jaar overleden Ad Meeuwissen.

Vanochtend werden de fractievoorzitters ingelicht over een alarmerende situatie in de voormalige kerk. Het pand was absuluut brandgevaarlijk. Er moest accuut ingegrepen worden. Vandaar dat bouw- en woningtoezicht samen met de brandweer op datzelfde moment het pand ontruimde om de brandgevaarlijke spullen te verwijderen. Huisraad en persoonlijke eigendommen zouden blijven staan of worden opgeslagen. En aan het einde van de dag zouden de krakers weer in hun woning terugmogen.

Het bleek één aaneenschakeling van onwaarheden. Want na een hardhandige ontruiming waarbij één van de bewoners van enkele meters hoogte naar beneden viel, volgde een ware beeldenstorm. Allereerst werden de houten contructies van de bewoners, die dienden als slaapruimte, met grof geweld naar beneden gehaald met een grijper, waarbij naar alle waarschijnlijkheid ook flink wat schade is toegebracht aan het monument. Maar behalve het bouwmateriaal verdwenen ook vele persoonlijke eigendommen in de verplettermachine. Fietsen, een bromfiets, een bankstel, dossiers van bewoners, persoonlijke huisraad en vele kunstwerken (de kerk wordt deels bewoond door Kunstenaars) verdwenen rücksichtslos in de verpletteraar. Van de beloofde gemeentelijke opslag bleek geen sprake. Iets wat aan het einde van de dag trouwens ook bevestigd werd door de coördinator van Bouw- en Woningtoezicht.

Het is me niet geheel duidelijk wat er allemaal aan beslissingen zijn genomen die geleid hebben tot dit tafereel. Was het een vooropgezet plan om de krakers te demoraliseren, of was er daadwerkelijk sprake van brandgevaar. Maar dan nog: geef de mensen dan de gelegenheid zelf op een fatsoenlijke manier de boel te demonteren en laat ze op z’n minst hun eigendommen veiligstellen voordat je met grof geweld van alles in de shredder stopt. En sinds wanneer is een bankstel brandgevaarlijk? Betekent dat dat straks elke burger met een bankstel op een zelfde wijze behandeld wordt door de gemeente? Het was werkelijk te zot voor woorden: Kafkaesk tot en met. De vele ambtenaren en politiemensen beriepen zich op regels en opdrachten die van hogerhand werden opgelegd, maar niemand die zich bekommerde om een fatsoenlijke afwikkeling van de zaken of om de huisraad en kunstwerken van de krakers. Kennelijk zijn de regels belangrijker dan de slachtoffers die door de dikke boeken vol onverklaarbare regels worden geplet. Bureaucratie-burger: 1-0.

De Burgemeester zal zich ongetwijfeld beroepen op de rellen die in zijn ogen zouden zijn ontstaan op het moment dat de actie vooraf was aangekondigd. Dus liever maar een onaangekondigde actie waarbij de rechten van de bewoners tot op het bot zijn geschaad. De overheid moet erop toezien dat persoonlijke eigendommen van diefstal of vernietiging worden gevrijwaard, niet dat ze worden vernietigd.

Als laatste blijk van invoelend onvermogen werden water, licht en gas (waarvoor maandelijks keurig werd betaald) afgesloten. Ongetwijfeld moet de brandweer hebben gedacht dat ook het water ontzettend brandgevaarlijk was. En zo werd om circa half tien het pand ineens weer bewoonbaar verklaard. Zonder gas, water en licht weliswaar, en dus ook steenkoud, maar kennelijk toch bewoonbaarder dan ’s ochtends. In de ogen van de gemeente althans. De krakers dachten daar geheel anders over. Treurend of zelfs huilend over het verlies van zo veel van hun goederen namen zij bezit van een ineens behoorlijk lege kerk. Maar ik ben er van overtuigd dat ze twee keer zo sterk uit deze catastrofe zullen komen. Morgen ga ik opnieuw langs, om bij daglicht te kunnen zien welk een destructieve wervelwind heeft huisgehouden in de Baronielaan. En Burgemeester Peter van der Velden zal daar zeker nog over horen. Het laatste woord is hier immers nog niet over gezegd. Kerst of geen kerst.

Partijraad – za 17 dec. 2005

De Partijraad van GroenLinks had een vergadering bijeengeroepen. De reden: enkele partijraadsleden waren het niet eens met het royement van Eerste kamerlid Sam Pormes dat het bestuur had uigeproken. Aangezien ik in dat bestuur zit, werd ook mijn aanwezigheid op prijs gesteld.

Door allerlei omstandigheden – onder andere de lege batterij van mijn telefoon annex wekker – kwam ik later. En de Partijraad was aanmerkelijk eerder klaar dan zij – en wij – hadden verwacht. Kortom: ik was nog net op tijd om het einde van de vergadering te maken. En dat kwam er grof gezegd op neer dat de meerderheid van de partijraad vond dat het bestuur niet teruggefloten hoefde te worden.

Dan over de zaak Sam Pormes: Sam is een Eerste Kamerlid van GroenLinks waarover een heleboel verhalen de ronde doen. Deze variëren van betrokkenheid bij de Molukse treinkaping tot het deelnemen aan een training in een terroristenkamp in Zuid-Jemen ergens in de jaren ’70. Sam heeft deze verhalen altijd ten stelligste ontkent. Nu voor het eerst, naar aanleiding van een onderzoek van Binnenlandse Zaken, duidelijk vast is komen te staan dat Pormes wel in dit terroristenkamp is geweest, was dat voor het bestuur reden om Sam te vragen zijn Eerste Kamerzetel op te geven. Toen hij dit niet deed, is een royementsprocedure opgestart, ofwel, Sam Pormes mag geen lid meer zijn van GroenLinks.

De reden om hem te vragen zijn zetel op te geven was in eerste instantie nog niet eens dat hij in de jaren ’70 op een trainingskamp in Zuid-Jemen is geweest. Hiervan kun je, 35 jaar later, immers best vinden dat dat een grote vergissing was, waar je afstand van hebt genomen. De reden was vooral dat Pormes altijd ontkent heeft dit gedaan te hebben. Hij heeft de partij, en daarmee ook de kiezer, dus informatie verzwegen. ‘Gelogen’, om me maar heel onparlementair uit te drukken. Waar sommige critici uit de Partijraad zich dus druk om maken, is me niet helemaal duidelijk.

Eenmaal in Utrecht, ging ik ook een kijkje nemen bij het platform diversiteit van GroenLinks. Wat eindigde in de kroeg en daarna bij vriendin en partijgenoot Mariska, waar ik voor het gemak maar op de bank in slaap viel om de volgende ochtend, in alle vroegte, terug naar Breda te keren en op bezoek te gaan bij mijn oma. Ik had nog wat Kenyaanse thee voor haar meegenomen.

Congres – 10 en 11 dec. 2005

Tijdens mijn vacantie hadden andere mensen mijn agenda maar beheerd. Dat leek hen een goed idee. Dat ik telefonisch prima bereikbaar was in Kenya, weerhield mensen er niet toch maar zonder overleg data voor mij te prikken. Zo kon het gebeuren dat ik op zaterdagmiddag tegelijkertijd maar liefst drie afspraken had. Aangezien ikzelf slechts in mijn eentje ben, zorgde dat voor enige complicaties.

Eigenlijk zou ik het hele weekeinde naar een Dwars-congres in Utrecht gaan. Dat ik het dagprogramma van de zaterdag geheel zou gaan missen werd mij al snel duidelijk. Restte nog de overlapping tussen een fotosessie voor de verkiezingskrant en een tv-interview voor de commerciële lokale televisie. Na enig gesteggel met de fotograaf en de overige kandidaten van de GroenLinks-lijst kon één en ander toch nog passend gemaakt worden.

Ik heb een hekel aan fotosessies. Ik heb er namelijk altijd moeite mee om enigszins geforceerd lachend op foto’s te staan. Ik mag nog zo’n vrolijk mens zijn, lachend in lenzen kijken gaat me slecht af. Maar eerlijk is eerlijk, ze heeft het gepresteerd plaatjes te schieten waarvan ik niet overtuigd vind dat ik er weer eens veel te lelijk opsta.

Uiteindelijk kwam ik veel later aan in Utrecht dan ik had gepland en bleek het inhoudelijke programma van het congres eerder afgelopen dan gepland. Ik kwam precies op tijd voor het eerste biertje en, daarmee, het vijftienjarig jubileumfeestje van de groenlinkse jongerenorganisatie Dwars. Een leuk feest waar ik, behalve het gestaalde kader van nu, vele oude bekenden tegenkwam waarmee ik gedurende de tien jaar dat ik lid ben van Dwars, heb mogen samenwerken. De gezelligheid, die later werd voortgezet in ACU duurde tot vijf uur ’s morgens. Geen beletsen overigens om weer vijf uur later vrolijk uit bed te komen voor het leiden van een debat tussen Dick Pels (Socioloog, mede-oprichter van de Waterlandstichting, voor vrijzinnige politiek), Hans Feddema (antropoloog en publicist, oud-EVP voorzitter en lid van de Linker Wang, werkgroep voor Christelijke politiek) en Anton van Schijndel (Tweede Kamerlid VVD). Het was de laatste die maar meteen een discussie deed losbarsten door felle kritiek op de Islam te leveren. Het werd een stevig, inhoudelijk en wat mij betreft zeer geslaagd debat.

Voordat ik terugreisde naar Breda om naar de House Warming van Liesbeth en Joris te gaan, raakte ik nog aan de praat met Rutger, al lange tijd Dwars-er en tegenwoordig activist bij GroenFront. Hij zit op dit moment in een boom in het Schinveldse Bos dat met kap bedreigd wordt, zodat de vliegtuigen van de over de grens liggende Navo-basis lager kunnen overvliegen, maar klom tijdelijk uit zijn boom voor het Dwars-congres. Respect voor zoveel bevlogenheid.

Nieuwe Ledendag – zo 6 nov. 2005

Jongerenorganisatie DWARS had een dag voor nieuwe leden georganiseerd. Of ik ook een bijdrage wilde leveren. Ik werd gevraagd om de GroenLinks-fractievoorzitter in het Europees Parlement Kathelijne Buitenweg te interviewen. Helaas moest ze vanwege familieomstandigheden op het allerlaatste moment afzeggen. Een vervanger werd gevonden in Bart Snels, directeur van het Wetenschappelijk Bureau van GroenLinks.

Bart Snels is samen met Femke Halsema één van de stuwende krachten achter de vrijzinnigheidsdiscussie binnen GroenLinks. Deze discussie over de ideologische basisbeginselen van de partij woedt nu al een jaar in wisselende hevigheden binnen de partij. Kort gezegd gaat het om de persoonlijke vrijheden van mensen en welke rol een actieve overheid zou moeten hebben om die persoonlijke vrijheid van mensen te helpen ontwikkelen. De overheid als katalysator van het emancipatieproces van mensen.

Je kunt je voorstellen dat het een enorm boeiend gesprek is geworden. Want wie enigszins politiek actief is binnen GroenLinks of Dwars heeft al lang een mening gevormd over deze discussie.

De borrel en de naborrel eindigden uiteindelijk zoals gewoonlijk om drie uur ’s nachts in Café België. Daar kwam ik Max (ook een Dwars-bekende) tegen. Waarmee meteen ook een slaapplaats op de bank geregeld was. Na bij thuiskomst nog een laatste glas wijn ingeschonken te hebben, bleek huisgenoot Mariska (ook een Dwars-bekende) al wakker. Zij moest nog toetsen nakijken voor haar leerlingen Maatschappijleer. Of ik de volgende dag iets te doen had, vroeg ze. En zo werd ik gestrikt om de volgende dag in de klas het een en ander te vertellen over mijn politieke werk. Waar een avondje doorzakken al weer niet goed voor kan zijn.

Algemene Beschouwingen – do 4 nov. 2005

De fractie kwam aan het eind van de ochtend bij elkaar om de schriftelijke reacties op de gemeentebegroting te van de andere fracties bespreken. Plotseling kwam het hoge woord eruit. Piet Hein vroeg of ik de mondelinge behandeling in de raadsvergadering wilde doen.

De begrotingsbehandeling is een lange vergadering waarbij elke partij nog eens uiteenzet wat haar visie op de wereld is en wat er goed is (coalitie) of juist mankeert (oppositie) aan de begroting voor het komende jaar. In de begroting staat namelijk precies hoeveel geld er het komende jaar waaraan wordt uitgegeven. In die zin is het één van de belangrijkste vergaderingen van het jaar.

Doorgaans is de behandeling van de begroting het werk van de fractievoorzitters. In die zin was het dus wat vreemd dat ik daar ineens tussen stond. En hoewel ik maar een paar uur tijd had gehad om me erop voor te bereiden, had ik de indruk dat het heel aardig ging. Vooral de tweede termijn. Mijn eerste bijdrage had ik voor de zekerheid toch maar uitgeschreven op papier. Maar wanneer de bijdrage uit het bolle hoofd moet, voel ik me toch altijd het lekkerst.

Hoewel, zoals gewoonlijk, aan de begroting geen letter is veranderd, heeft GroenLinks toch nog een bescheiden succesje geboekt. In een motie wilden we de wethouder opdragen om een plan te maken om de drie jongerencentra in de Haagse Beemden samen te voegen. Nu zijn de centra heel vaak dicht, omdat de jongerenwerkers in de wijk verantwoordelijk zijn voor alle centra en dus niet continu al die centra open kunnen houden. Als er één centrum zou zijn, kunnen de openingstijden flink verruimt worden. Hoewel de motie (mede ondertekend door SP, Breda’97 en D’66) niet werd aangenomen, had deze wel de sympathie van het CDA. In één van de volgende vergaderingen SAW zal het onderwerp worden besproken. En daarmee is het gelukt het jongerenwerk in de Haagse Beemden op de politieke agenda van de andere partijen te krijgen.

Strategie – za 29 okt. 2005

De landelijke strategiedag was bedoeld om de landelijke campagneplannen te toetsen aan de ervaringen en meningen van het lokale kader. De opkomst viel een beetje tegen. Desondanks was de uitkomst van de discussie naar alle tevredenheid. Jammer alleen dat euro-fractievoorzitter Kathelijne Buitenweg door haar rug ging.

Goed, het was voor mij soms erg saai. De twee powerpoint-presentaties die de revue passeerden, had ik allebei al minstens drie keer gezien. Voor mensen als Femke Halsema, Wijnand Duyvendak, Herman Meijer en Tom van der Lee was het ongetwijfeld nog erger: zij hebben dezelfde presentaties nog vaker gezien. Zelfs Maarten Brouwer, de maker van de presentatie, moest toegeven dat ze hem inmiddels danig de keel uithingen.

De hele dag ging eigenlijk over het imago dat GroenLinks heeft, in hoeverre dat aansluit bij wat we zelf denken dat we moeten zijn en hoe we dat imago verder uit kunnen bouwen. Je praat dan al gouw in termen van kiezersmarkten, merkessenties en branding. Best grappig om politiek eens een keer vanaf die kant te bekijken.

Uiteindelijk is het allemaal relatief: GroenLinks zal geen enkel standpunt veranderen om zich marketingtechnisch beter te positioneren. Maar het kan wel ontzettend handig zijn om te weten hoe je profiel in elkaar zit. Kennis is macht, zegt men wel eens. Ik neem aan dat ze daar ook zelfkennis mee bedoelen.