Nee, ik ga het er niet over hebben. Ik heb het er nog nooit over gehad, omdat ‘ie niet bestond en nu heb ik het er niet over omdat er al teveel mensen iets over hebben gezegd. En in toenemende mate steeds minder relevant, origineel of anderszins boeiend.
Ik heb hem ook niet gezien, omdat de server overbelast was, en ik hoef hem eigenlijk ook niet te zien. Ik heb de actualiteitenrubrieken overgeslagen en de helft van de krant. De discussie kan best een dagje zonder mij. Ik haal mijn schouders op en denk met een gerust hart: „zo dat hebben we ook weer gehad, tijd voor een biertje”.
„Een sneeuwvlokje en het land staat stil”, kopte het NRC ongeveer. Files, vertragingen en bevroren wissels waren het gevolg.
Het kon de gemeenteraad niet deren. De dorpsraad Bavel had de gemeente uitgenodigd voor een presentatie van hun eigen toekomstvisie. Op het fietsje trotseerden collega Piet Hein en ik de weersomstandigheden. We doen dat met liefde voor de mensen in Bavel. Het was dan ook niet meer dan toepasselijk dat we hartelijk werden ontvangen met een winterse stamppotmaaltijd.
Ruim tien jaar na de annexatie heeft de wrijving tussen de de dorpen en de stad langzaam aan plaats gemaakt voor een constructieve, zij het soms nog steeds wat voorzichtige houding. Dat is een positieve ontwikkeling, aangezien de herindeling toch niet teruggedraaid zal en kan worden. De gemeenteraad heeft oog voor de bijzondere positie van dorpen.
Alhoewel, toen ik op de terugweg van Bavel naar het centrum van Breda met tegenwind door de koude, natte sneeuw moest fietsen, wenste ik even dat die hele herindeling nooit had plaatsgevonden.
Ooit, bij de behandeling van de begroting anderhalf jaar geleden, kwam het CDA ineens met een plan om een woonwijk te gaan bouwen boven de Bredestraat. Behalve de SP was niemand voorstander van dat onzalige plan.
Desondanks stond er een half jaar later in de Kadernota dat in een onderzoek in het kader van de structuurvisie in een onderzoek ook meegenomen zou worden wat de mogelijkheden waren van bouwen boven de Bredestraat. En sindsdien zorgt de Bredestraat voor reuring in de politiek. Zo ook deze raadsvergadering, toen D’66-raadslid Bart Vos met een motie kwam om het onderzoek naar bouwen boven de Bredestraat te schrappen.
Nu is GroenLinks helemaal niet bang voor een onderzoek naar bouwen boven de Bredestraat. We zijn er van overtuigd dat aangetoond zal worden dat het ecologisch niet verantwoord is om daar te bouwen, de grond er vanwege de waterhuishouding ook niet geschikt voor is en dat het, met alle infrastructurele kosten, aanleg van voorzieningen en de benodigde natuurcompensatie ook nog eens financiëel onaantrekkelijk is. Ook zal blijken dat het ontwikkelen van de Bredestrat ten koste zal gaan van de uitwerking van andere plannen elders in de stad. Je vult dus het ene gat met het andere. Het CDA is daar echter allemaal niet zo zeker van.
Laat dat onderzoek er daarom asjeblieft komen. Alleen met een objectief onderzoek kan ook het CDA ervan overtuigd worden dat bouwen boven de Bredestraat een zinloos plan is en dat andere bouwlocaties veel zinvoller zijn om snel te ontwikkelen. Met de resultaten van het onderzoek in de hand, kan het plan van bouwen boven de Bredestraat dan definitief van tafel.
Er zijn, om de wereld voor het gemak maar even schromelijk te simplificeren, twee manieren van politiek bedrijven. Allereerst zijn er aanhangers van wat ik voor nu omschrijf als Sturm und Drang. De tweede methode is die van de Realpolitik.
Zelf ben ik een Realpolitiker. Dat past ook goed bij mijn rol als lijsttrekker, onderhandelaar en inmiddels fractievoorzitter van een coalitiepartij. Wil ik bij de coalitiepartners steun verzamelen voor onze groenlinkse belangen, zal ik ook open moeten staan voor hun inbreng. Bij tegenstrijdige standpunten zoeken we naar een compromis. Doen we dat niet, geldt de wet van de sterkste en die zal GroenLinks als kleinste coalitiepartner in de regel verliezen. En voor mij telt uiteindelijk het resultaat.
De Sturm und Drangers zullen dat niet met me eens zijn. Zij zien de politiek als een arena voor het uitwisselen van standpunten, meningen en, in sommige gevallen, zelfs hele brede maatschappelijke visies. Daar is op zich niets mis mee en voor het debat zelfs reuze interessant. Maar het onwrikbaar verkondigen van de eigen mening leidt in het beste geval tot een incidenteel succesje, maar vaker tot een stilstand in de dialoog. Getuigenispolitiek zonder resultaat.
Politiek is niet alleen de kunst van het zo mooi en duidelijk mogelijk herhalen van de eigen mening. Het is ook de kunst van het behalen van meerderheden en het nemen van werkbare politieke besluiten. Politiek is niet alleen aandacht krijgen voor het standpunt, het is nog veel meer het bijsturen van het beleid in de door GroenLinks gewenste richting. Het benadrukken van verschillen van inzicht is nodig en wenselijk, zolang in het daaropvolgende debat iedereen open staat voor andermans argumenten.
Het handjevol Sturm und Drangers in de afdeling vindt elk compromis maar een slap aftreksel van de eigen idealen. En beredeneerd vanuit het eigen ideaal hebben ze daar wellicht gelijk in. Bezien echter vanuit het reguliere beleid kan een nieuw compromis binnen een coalitie juist heel erg groen-rood gekleurd zijn. En dat stuk is interessant.
Ter illustratie: drie studenten drinken een avond in de kroeg en hebben een gezamenlijke rekening van dertig euro. Ze lappen alle drie een tientje. De uitbater vond de studenten wel vriendelijk en zei tegen zijn barman dat hij maar vijf-en-twintig euro hoefde af te rekenen. Aangezien vijf euro moeilijk door drie te delen is, besluiten de studenten de barman twee euro fooi te geven.
De studenten hebben ieder negen euro betaald, samen 27 euro en de barman heeft twee euro in zijn eigen zak gestoken. Maar waar is nu die laatstem dertigste euro gebleven? Wie alleen maar wil zien wat ‘ie verliest, zal de verloren euro niet kunnen verklaren. Wie echter kijkt naar wat ‘ie terug heeft gekregen, telt de drie terug ontvangen euro’s op bij de 27 en komt uit op dertig.
Het fractievoorzittersoverleg stond geheel in het teken van verzoening. Nadat de oppositie bij de behandeling van de pré-Kadernota was weggelopen, was er enig missiewerk te verrichten.
En dus werd de ui tijdens het fractievoorzittersoverleg laag voor laag afgepeld. De pijn zat ‘m natuurlijk in het overleg dat de coalitiepartijen gehad hadden in het kader van de tussenbalans. Maar vooral in de in hun ogen onduidelijke rol die wethouder Marja Heerkens daar als lijsttrekker van de PvdA in had.
Een aantal keren peilde de burgemeester of de persoonlijke verhoudingen in de raad wellicht aangetast waren. Het werd door iedereen ontkend. En los van een paar mensen die elkaar misschien wat minder graag mogen, denk ik dat het ook allemaal best wel snor zit in deze raad. Nee, het ging echt over de coalitie die samen een deel van de poet had verdeeld en de manier waarop dat gebeurde.
Behalve dan voor de SP. Die had het na twee jaar eigenlijk helemaal gehad. Voor fractievoorzitter Vergroesen was dit slechts de druppel die de emmer deed overlopen. Helaas bleek hij, na diverse keren vragen, niet in staat uit te leggen waar de rest van de emmer dan mee gevuld was. Het zal wel een klein emmertje geweest zijn, dacht ik toen maar.
Hoe dan ook, we zijn eruit. Er komt een analyses: één over de gang van zaken rond de tussenbalans van de coalitie en een onderzoek naar de stand van het dualisme in Breda. Over de resultaten kan vervolgens naar hartelust gedebatteerd worden. Samen, met de oppositie.
De pré-kadernotabehandeling was het summum van dualisme, heette het in Breda. De gemeenteraad zet in die vergadring, zonder inmenging van het college, een eigen agenda neer voor het komende jaar. Zo dualistisch, dat moesten onze gasten uit Sint Maarten en Aruba zien. Ook daar wordt binnenkort namelijk het dualisme ingevoerd.
Helaas, ook voor hen, het was een tam en ronduit saai debat omdat de voltallige oppositieal vrij snel opstapte uit de vergadering. Ze vonden het onbehoorlijk dat de coalitiepartijen in hun aanvulling op het coalitieaccoord al een deel van de gelden hadden verdeeld.
Ik vond het nogal een zwaar middel. Sowieso houd ik er niet heel erg van om als volksvertegenwoordiger de vergadering te verlaten. De laatste keer dat GroenLinks dat deed, was in 2000, toen na een motie van het CDA de oppositie geheel buiten spel was gezet met het naar de raad halen van Artikel 19-procedures. Daar waren voortaan dertien handtekeningen voor nodig. De oppositie had toen acht zetels.
Als je al uit een vergadering wegloopt, doe je dat omdat je genegeerd wordt. De oppositie wordt niet genegeerd. Sterker nog, er was nog voldoende geld om ook wensen van de oppositie in te vullen. Maar daar lag misschien ook niet de werkelijke pijn.
Dat bleek vooral uit het wensenlijstje dat de oppositiepartijen vlak voor hun vertrek nog achterlieten. Dat kwam voor 80% overeen met de wensen van de coalitiepartijen, ware het niet dat cultuur en milieu er bij ons wat beter voor stonden. En waar moet je als oppositie dan nog oppositie tegen voeren?
Als er op de inhoud niet meer gedebatteerd hoeft te worden, dan kun je natuurlijk altijd nog opgewonden doen over de gevolgde procedure. Iets waar de eilanders vervolgens wel weer erg om konden lachen. Op het moment dat de oppositiepartijen boos wegliepen, werd vanaf de publieke tribune vrolijk geroepen: „het gaat hier precies zo als bij ons.”
Gisteren vond voor de tweede maal het pré-kadernotadebat plaats, waarin de fracties aangeven welke prioriteiten zij voor het komende jaar stellen. Hieronder mijn bijdrage.
Voorzitter,
Een jaar geleden, bij de pre-kadernota, legde ik drie accenten voor de toekomst van de stad, die ik kortheidshalve samenvat als duurzaam, sociaal en gericht op de toekomst.
Enkele maanden later, bij de behandeling van de Kadernota 2008, vertelde ik U het verhaal van Tobias de Ridder, die in 2050 door de stad fietst en wandelt. Rond de stad een prachtig aaneengesloten groen buitengebied, daar midden in: de stad, vol eigenzinnige, openhartige Bredanaars in een cultureel bruisende stad.
En bij de begroting vertelde ik U het verhaal van de treinreis naar nieuwe bestemmingen. En ik sloot af met de zin “We zien uitdagingen te over voor de tweede helft van de bestuursperiode, die ik graag oppak met de collegae”.
Vandaag is voor deze coalitie het begin van die tweede helft. Twee jaar geleden was er onderling vertrouwen, maar voelde het af en toe ook wat ongemakkelijk. Nu zeg ik vol overtuiging: deze coalitie is geen verstandshuwelijk. Het is veel meer. Het is een gesamptkunstwerk waarbij alle vier de partners duidelijk hun eigen inbreng hebben, maar het resultaat van ons allemaal is.
Voor de Kadernota 2008 legt GroenLinks een aantal expliciete wensen neer op de thema’s natuur en milieu, cultuur en erfgoed. De gemene deler van al die zaken is dat ze te maken hebben met de beleving van de stad en de dorpen, de vezels van Breda, ons DNA.
In het kader van de reconstructie heeft Breda nog grote opgaven liggen waarvoor financiering ontbreekt. Dat geldt allereerst voor De Rith en de Flessenhals Teteringen, maar ook voor andere verbindingszones, waaronder het groenblauwe Raamwerk bij Bavel. De financiering voor die projecten zouden wij graag terugzien in de Kadernota.
Op het gebied van het klimaat en de luchtkwaliteit maakt Breda stappen voorwaarts. Maar de problemen in de stad zijn ook bovenmatig groot. Met innovatieve maatregelen, zoals groene daken of de aanplant van boomsoorten die meer lucht zuiveren, kan weer een slag geslagen worden. Voor dit soort groene innovatie willen we graag een investeringsbedrag reserveren.
Breda moet werk maken van het verbeteren van de waterkwaliteit. Onderdeel daarvan is zorgen voor voldoende retentiecapaciteit en een goede doorstroming van het water van zuid naar noord. Het doortrekken van de Haven en de Nieuwe Rivier kan een bijdrage kan leveren aan deze problematiek. Oftewel: wat we investeren in de Nieuwe Mark, kunnen we op andere plekken juist besparen. GroenLinks zou graag een gedegen onderzoek willen zien waarin staat welke positieve effecten het doortrekken van de Nieuwe Mark heeft, wat we daar allemaal voor moeten doen en wat we vervolgens aan andere maatregelen kunnen besparen. Op basis van die informatie kan de raad straks besluiten om van de Nieuwe Mark een echt stromende rivier te maken.
Voorzitter,
Op het punt van Cultuur heeft deze stad vorig jaar een groots Cultuurdebat gehad. Voor het eerst ging de gemeente, ging de politiek de dialoog aan met de kunstenaars en de bewoners van deze stad. Het resultaat: hernieuwd vertouwen en een heldere visie. De kracht van Breda zit in de beeldcultuur en daarop moeten we verder bouwen. Dat moeten we dan wel kunnen: GroenLinks vraagt een investeringsbudget om die beeldcultuur op poten te kunnen zetten, onder andere voor de Markstudio’s. Maar we willen ook een structurele verhoging van het budget: voor het stimuleren van de broedplaatsen, het faciliteren van een filmfestival, kortom, voor allerlei initiatieven die passen in het concept van de beeldcultuur.
Tot slot het punt van Erfgoed, mevrouw Vossenaar heeft het al genoemd. De Heer Vos vroeg de vorige raadsvergadering nog wat dan het geeigende moment was om daar geld voor te vragen. Wel, mijnheer Vos, dit is dat moment. GroenLinks wil de achterstand in de inventarisatie inlopen, de beleidsadvieskaarten veilig stellen, en ruimte creëren voor de ongedekte ambities. Overigens, wethouder, denkt U dan ook meteen aan het behoud van Veemarktstraat 58? Heel graag.
Voorzitter, deze coalitie heeft nog andere ambities, als het gaat om participatie, jeugd en gezin en het onderwijs. Andere partners zullen daar in hun bijdrage ook nog op terugkomen. Eén wil ik er al wel vast noemen: dat gaat om het onderhoud van de stad. In de hoorzitting horen we veel problemen van bewoners van de stad die daar betrekking op hebben. We zouden graag zien dat deze in relatie tot de bestaande onderhoudsplanning worden bezien en meegenomen. Daarbij denk ik onder andere aan de speelveldenproblematiek zoals deze is aangekaart door de medewerkers van NAC, de boomwortelopdruk in de Haagse Beemden, de bloembakken in het centrum of de toekomstige financiering van de Fietsplannen. En ook voor het boek van de vogelwerkgroep of de kinderboerderij Haagse Beemden moet binnen de reguliere budgetten toch wel financiering te vinden zijn. De GroenLinks-fractie vraagt daar bij het college aandacht voor.
Voorzitter, ik rond af
De voorstellen die U straks van PvdA, CDA, Breda ‘97 en GroenLinks zult krijgen, zijn niet zonder visie. Ze gaan over de toekomst van Breda, over mensen, over zorg, over cultuur, over natuur en milieu. En wellicht zijn er nog meer voorstellen van anderen in deze raad die een bijdrage kunnen leveren aan het verbeteren van onze stad. Het aandeel van GroenLinks in dat totaalpakket is volgens mij onmiskenbaar. Wie dat niet wil zien, is ziende blind.
In de trein naar Utrecht las ik de stadskatern van de plaatselijke krant. Een groot deel van de berichtgeving ging over de aanvulling op het coalitieaccoord. Ik werd daarbij getroffen door één zin, die mijn humeur op deze mooie dag deed omslaan.
De journalist had één van onze leden opgebeld met de vraag wat hij vond van twee jaar een coalitie met GroenLinks. Het antwoord: „Wat hebben ze bereikt? Ik kan het niet zien. Wat maakt deze coalitie anders dan de vorige? Helemaal niks.” Wat me stoorde aan dit antwoord was niet zozeer de kritische houding, dat mag uiteraard. Wat me steekt is de complete ontkenning dat er in deze coalitie met GroenLinks veel meer aandacht is voor belangrijke punten van GroenLinks, onder andere natuur en milieu, cultuur en sociaal beleid en dat die aandacht ook leidt tot een ander beleid.
Ik kan me best voorstellen dat afdelingsleden meer willen. Maar van een coalitie waarin GroenLinks de kleinste van vier partijen is, kun je niet verwachten dat die één op één het verkiezingsprogramma van GroenLinks gaat overnemen. Maar de invloed van GroenLinks is wel degelijk zichtbaar.
Tijdens de wandeling naar het partijbureau zette ik de knop om. Het is één mening, dacht ik. Of wellicht niet eens een mening, maar een statement. Van één lid, niet representatief voor de rest van de afdeling. Als ik het in voetbaltermen zou moeten omschrijven, niet van een links-buiten of een rechtsbuiten. Volgens mijn is hier vooral sprake van buitenspel. Vrolijk liep ik de vergaderruimte van het partijbureau binnen.
In de afgelopen weken hebben de coalitiepartijen een tussenbalans opgemaakt van de eerste helft van deze bestuursperiode. Tevens is er een aanvulling op het coalitieaccoord gemaakt.
Vanochtend werd de aanvullende accoord aan de buitenwereld gepresenteerd. Uiteraard is dat een aanvulling waar de vier partijen gezamenlijk de schouders onder gaan zetten. Desondanks licht ik er de GroenLinkse inbreng even uit.
Voor de reconstructieplannen van het buitengebied wordt anderhalf miljoen euro gereserveerd. Met die gelden kunnen een aantal belangrijke plannen voor natuurontwikkeling en versterking worden gerealiseerd, waarvoor eerder nog geen gelden beschikbaar waren. Het gaat dan onder andere om de Flessenhals Teteringen-Oosterhout, De Rith en het groenblauwe raamwerk bij Bavel.
Voor nieuwe, innovatieve milieumaatregelen is een half miljoen euro extra beschikbaar. Dat geld is bedoeld voor de verbetering van de luchtkwaliteit en reductie van de uitstoot van broeikasgassen. Te denken valt ook aan investeringen in groene daken en energiebesparing.
Er is een ton (euro) uitgetrokken voor een onderzoek naar de effecten van het doortrekken van de nieuwe mark tot een stromende rivier. Van het herstel van deze waterstroom van zuid naar noord zijn positieve effecten te verwachten voor de waterretentiecapaciteit (opslag) en de waterafvoer in de stad. Met het doortrekken van de nieuwe mark zijn andere maatregelen als gevolg van de kaderrichtlijn water wellicht overbodig. Het onderzoek moet daar uitsluitsel over geven, waarna de raad kan besluiten de nieuwe rivier inderdaad door te trekken.
Voor het inhalen van achterstanden en het realiseren van een aantal nieuwe ambities op het terrein van Erfgoedbehoud is een miljoen euro beschikbaar. Met dat geld moet de achterstand in de inventarisatie van monumenten worden ingehaald, kan het restauratiefonds worden aangevuld en kunnen de beleidsadvieskaarten voor erfgoed versneld worden uitgevoerd.
Voor investeringen in cultuur is een bedrag van 1 miljoen euro beschikbaar. Hiermee kunnen onder andere de markstudio’s gerealiseerd worden en kan geïnvesteerd worden in kunst in de stad. Daarnaast wordt het jaarlijkse cultuurbudget verhoogd met 350.000 euro. Met dat geld kunnen de culturele broedplaatsen in de stad, zoals Electron zich verder ontwikkelen en kunnen nieuwe initiatieven in de stad rond beeldcultuur, zoals bijvoorbeeld een jaarlijks filmfestival, worden gerealiseerd.
Oei. Ik dacht in de commissie Mens en Maatschappij al vast even een knuppel in het hoenderhok te gooien. Dat bleek een understatement.
Ooit, een jaar of vijf geleden, lag er een prachtig bibliothekenplan. De dienstverlening zou beter worden en de bibliotheek zou met de digitale tijd meegaan. Helaas is er allemaal niet veel van terecht gekomen. De directeur had wel ambities, maar hij mocht van de raad, waaronder ook GroenLinks, geen filialen sluiten. En daarmee viel de financiering van zijn plannen weg.
Nu krijgt de directeur weer de opdracht om, binnen de 5,4 miljoen, een plan voor de komende jaren te schrijven. En ik heb al vast aangekondigd dat, mocht het huidige aantal filialen worden verkleind, GroenLinks daar niet meer voor zal gaan liggen.
Veel van de huidige filialen zijn maar drie halve dagen in de week open. Dat noem ik geen dienstverlening en is uit de tijd. Als je een product aanbiedt, moeten mensen daar ook gebruik van kunnen maken. Een gesloten bibliotheek is geen bibliotheek.
Dan gooi je de filialen toch vaker open? Even los van het geld dat dat kost, zou dat inderdaad een optie zijn. Maar de vraag is of je je bibliotheekgeld wilt steken in het openhouden van een filiaal, of het op peil houden en uitbreiden van je collectie. Grof gezegd: nu stoppen we geld in gebouwen, terwijl het geld in boeken gestopt moet worden.
Sommige mensen moeten straks inderdaad verder fietsen. Maar ook nu heeft lang niet elke wijk of elk dorp een bieb. En voor ouderen en voor de schooljeugd moeten we natuurlijk wel iets gaan verzinnen. Een betere bezorgservice of een rijdend filiaal dat dagelijks ergens anders staat.
Of de directeur straks ook echt weer voorstelt om het aantal filialen te verminderen, moeten we maar afwachten. Maar de knuppel ligt er. Of de handschoen, zo je wilt.
